Waarom gaan automobilisten in 1974 met elkaar op de vuist?

De eerste keer dat in Nederland maximumsnelheden in het verkeer worden ingevoerd is op 6 februari 1974. 100 Kilometer wordt de maximumsnelheid op snelwegen. Wie te snel rijdt riskeert een bekeuring maar wordt ook door de medeweggebruikers gecorrigeerd.

Energiebesparing

Volgens de regering is de invoering van een maximumsnelheid van 100 kilometer nodig om het aantal verkeersdoden terug te dringen. In werkelijkheid is de maatregel waarschijnlijk ingegeven door de noodzaak energie te besparen.

Nederland krijgt in oktober 1973 te maken met een olie-embargo. Aanvankelijk gaat men op verzoek van de regering langzamer rijden. Borden voor de maximumsnelheid zijn nog niet nodig. Men houdt elkaar in de gaten. Dat gaat heel ver. Men gaat zelfs met elkaar op de vuist als er te hard gereden wordt. Als er berichten in de pers verschijnen dat het wel meevalt met de olievoorraad, gaat de snelheid weer vlug omhoog. Dan besluit de regering alsnog in februari 1974 de 100 kilometerlimiet wettelijk vast te leggen.

Bronnen op aanvraag beschikbaar

Hoe komt juli aan zijn 'bijnaam' Hooimaand?

De beeldtaal die hoort bij de verschillende maanden is waarschijnlijk afkomstig van de Romeinse Codexkalender, een kalender uit de vierde eeuw na Christus.

Middeleeuwse kunstenaars nemen de beelden voor de maanden over. De abstracte namen van de maanden krijgen zo een concrete invulling met beelden uit het dagelijks leven. De bezigheden die daarbij hoorden zag je in die maanden ook gebeuren.  

Tot in onze tijd is dat zo gebleven al ziet men de afbeeldingen vooral in ouderwetse boekjes over het weer en de kalender en in almanakken. Juli is nog steeds de hooimaand ook al is hooien in onze maatschappij veel minder belangrijk dan bijvoorbeeld vakantie.  

Wanneer spoelt in Zandvoort een beeld van Paaseiland aan?

Op 1 april 1962 spoelt in de kustplaats een beeld van Paaseiland aan. Deze sensatie beheerst het nieuws van kranten en televisie. Het wordt een van de bekendste 1-aprilgrappen in Nederland.

De Haarlemse kunstenaar Edo van Tetterode zet de stranding in scène samen met de NCRV. Het beeld trekt landelijke aandacht. Vele mensen kwamen naar het beeld kijken.

Genootschap

Geïnspireerd door dit grote succes richt Van Tetterode het 1-Aprilgenootschap op. Dit genootschap kiest elk jaar de beste 1-aprilgrap en beloont de grappenmaker met een beeldje. Het genootschap blijft een eenmanszaak en na het overlijden van kunstenaar Edo van Tetterode in 1996 is het genootschap opgeheven.

Bronnen op aanvraag beschikbaar

IJzeren koe

Waarom kregen dominees een ijzeren koe?

Het inkomen van dominees in Drenthe is in de 19e eeuw en begin 20e eeuw afhankelijk van de omvang van de gemeente waar hij staat. Om in hun levensonderhoud te kunnen voorzien schonken de gemeenteleden geld waar de dominee een koe van kon kopen.

Deze som geld werd de ijzeren koe genoemd. Drentse dominees hebben in de 19e eeuw gras- en bouwland tot hun beschikking voor voedselvoorziening en om iets bij te verdienen. Een knecht zorgt voor het vee en de opbrengst van de akker. De dominee hoeft niet zelf zijn ijzeren koe de wei in te sturen of te melken.

Bronnen op aanvraag beschikbaar

Reclame

Wanneer begint reclame belangrijk te worden in Nederland?

Hoewel reclameuitingen ook al te vinden zijn in Pompeï, begint de grote toename van reclame in de negentiende eeuw (1800-1900). Reclame wordt mogelijk en noodzakelijk door het ontstaan van massaproductie in fabrieken.

Massaproductie

Door het produceren in fabrieken voor de massa wordt het uiterlijk van het product bepaald door de de producent. Deze producent gaat zijn artikelen voorzien van een merknaam en afbeeldingen. Merknamen maken het mogelijk reclame te maken om producten bekend te maken en te verkopen.

Massamedia

Reclame groeit in de negentiende eeuw sterk door de opkomst van de massamedia. Met name de afschaffing van het dagbladzegel deed de oplagen en de variatie in kranten sterk toenemen. Bedrijven die als eerste advertenties plaatsen zijn Verkade, Van Houten, Douwe Egberts en Van Nelle. Vanaf de jaren vijftig zijn reclame-utingen ook steeds vaker een deel van de cultuur van het dagelijks leven. Bijvoorbeeld geëmailleerde reclameborden worden verzameld omdat ze culturele en kunstzinnige waarde hebben. De keuze van de Gouden Loekie is eigenlijk een graadmeter voor de aantrekkelijkheid van deze manier van productpromotie.

Bronnen op aanvraag beschikbaar

Het kost een grijpstuiver

Wat was een grijpstuiver?

De naam 'grijpstuiver' verwijst naar de griffioen die op de middeleeuwse stuivers stond. Een griffioen is een mythologisch dier dat half vogel, half leeuw is. In de volksmond heet het dier dan al 'vogel grijp', Vandaar dus 'grijpstuiver'.

De verbinding van grijpstuiver en weinig geld komt doordat de stuiver lange tijd het minst waardevolle muntje is.

Bronnen op aanvraag beschikbaar 

Poen

Waarom heet geld ook wel poen?

Het wordt Poen is een verbastering van een Hebreeuws woord. poen is afgeleid van 'metech ponem', dat 'gezicht van de koning' betekent. Hoofden van koningen sieren al heel lang munten en papier geld. De vorstenhoofden werden als beeldkenmerk gebruikt om over geld te spreken. Vandaar poen als algemeen woord voor geld.

Joods beroep

Dat poen een joodse achtergrond heeft hangt samen met de bankiers en geld wisselaars die vaak een joodse achtergrond hadden. Joden waren lange tijd uitgesloten van veel beroepen vanwege hun geloof, maar mochten wel vrije beroepen uitoefenen zoals geldwisselaar en bankier.

Bronnen op aanvraag beschikbaar