Klapstuk

'Het klapstuk van de avond was . .'. Maar wat is een klapstuk eigenlijk?

Een klapstuk is een hoogtepunt van een evenement of bijvoorbeeld een collectie schilderijen. Klapstuk heeft niks te maken met 'klappen' als blijk van waardering. Een klapstuk is een grote zilveren rijksdaalder of andere zilveren munt.

De munten gebruikten mannen om hun kleding te versieren. De klap of klep die de schaamstreek bedekte werd er mee aan de broekband bevestigt. In zekere zin was de klep de voorloper voor de gulp met rits en broeksluiting.

Stuiver

Hoe lang noemt men een muntje van 5 cent: stuiver?

De achtergrond van 'stuiver' is onduidelijk. De vroegste vermelding dateert uit de veertiende eeuw (1380). Het meest waarschijnlijk is dat stuiver of stuver afgeleid is van stuf. Dat afgeknot betekent. Munteten werden als plakjes van staven metaal gehakt.

De stuiver was tot in de negentiende eeuw de basis van het Nederlandse geldstelsel. De cijfers achter de komma in oude rekeningen en boekhoudingen zijn stuivers. Pas in de negentiende eeuw zijn er centen en vanaf die tijd is de stuiver vijf cent waard.

Vanaf 1816 heet de stuiver officieel ‘stuk van een twintigste gulden’, of ‘stuk van vijf cents’. Een eeuw later herstelt men de gangbare benaming van het stukje koper en doopt de regering het weer in stuiver. De stuiver is één van de weinige oude geldnamen die ook na de invoering van de euro nog gebruikt worden, namelijk voor de munt van vijf eurocent.

Bronnen op aanvraag beschikbaar

De langste optocht met carnaval?

In Noordwijkerhout zeggen ze de langste optocht van boven de rivieren te organiseren. De Kokkerhoutse Kaninefaaten schrijven dat in persberichten en ook in hun jubileumboek bij het 55 jarig bestaan.De Zilk (gemeente Noordwijkerhout) claimt de een na grootste optocht door de straten te krijgen (zie video). 

Wie heeft de langste

Helaas staat er niet bij hoe ze aan vergelijkingsmateriaal komen. In Amersfoort bijvoorbeeld denken ze voor deze titel in aanmerking te komen en ook Zwolle en Oldenzaal hebben een respectabele optocht. Maar hoe bepaal je de lengte of omvang van een optocht? Tel je het aantal deelnemers, tel je het aantal nummers die meedoen of het aantal meters die de stoet lang is? Wie heeft daar ervaring mee of heeft een suggestie?

Ik hoor het graag van u.

Carnaval en eten

Nu het carnaval voor de deur staat doet iedereen zich tegoed aan carnavalseten. Soms zijn dat koeken, snoepgoed of bepaalde gerechten. In De Zilk (Zuid-Holland) eet men met carnaval onder andere 'knijnnenkeutels'. Een koekje genoemd naar het carnavalssymbool van de Zilkers: het konijn.

Recente keuteltraditie

De traditie is echter nog maar recent gestart. In 1975 tijdens de heerschappij van Prins Ko en Prinses Nijntje. De koekjes worden sinds dat jaar alleen gebakken bij Bakker Pompe. De snaak wordt bepaald door noten, kokos, amandellikeur en suiker, maar het precieze recept is een goed bewaard geheim. De knijnenkeutels worden de week voor het carnavalsweekend gebakken en de productie eindigt rond Aswoensdag.

Oproep

Wie van u kent ook dergelijk gebak, snoep of eten dat alleen met carnaval op tafel komt? Ik ben benieuwd of er boven de grote rivieren meer van dergelijk carnavalseten bestaat.

Mobieltje

Wanneer word mobiel telefoneren gemeengoed?

Rond het jaar 2000 is mobiel telefoneren al heel populair. Met name in het zakenleven en bij jongeren.

De GSM en later het mobieltje hoort ook als statussymbool bij de uitrusting van zowel mannen als vrouwen.

Het mobiel bereikbaar zijn levert net als bij de introductie van telefonie in het huishouden nieuwe etiquette voor de communicatie op. Men vraagt bijna meteen waar de persoon die men belt zich bevindt. Het maakt dat ieder een bereikbaar is en zijn gesprekken soms ongewild deelt met onbekende mensen in een vreemde omgeving. In de trein bijvoorbeeld is het zo mogelijk allerlei persoonlijke gesprekken op te vangen. Er ontstaan nieuwe etiquette die voorschrijven het luidruchtig spreken via de mobiel niet gepast is. Telefoneren en gebruik van de mobiel wordt gheel persoonlijk. Op feestjes zit men bij elkaar en wisselen de aanwezigen met elkaar wetenswaardigheden of roddels uit zonder dat de rest van het gezelschap het merkt.

Bronnen op aanvraag beschikbaar

Telefoneren

Wanneer beginnen Nederlanders te telefoneren?

Niemand kan meer zonder mobiele telefoon. Maar hoe lang telefoneren Nederlanders eigenlijk? In 1877 maakt Nederland kennis met de telefoon.Maar pas na de Tweede Wereldoorlog dringt het zwarte bakelieten apparaat door in het interieur van gewone woningen. Deze nieuwe manier van communiceren zorgt aanvankelijk voor verwarring.

1877

Het was in 1877 allerminst duidelijk waar telefonie handig voor was. Het was meer een speeltje voor volwassenen. Aanvankelijk gebruikt men telefoons vooral in het bedrijfsleven. Het duurt tot na de Eerste Wereldoorlog voordat het gebruik van de telefoon sterk toeneemt maar na 1945 wordt telefoneren gemeengoed.

Nieuwe rituelen

Door de nieuwe manier van spreken op afstand moeten mensen opnieuw leren hoe ze moeten spreken met iemand aan de andere kant van de lijn. Mensen gebruiken oude etiquette bij het nieuwe apparaat. Voor de telefoon opgenomen wordt, kijken vrouwen eerst even snel in de spiegel of het haar en de make-up nog goed zitten. Dat is men gewend voor het openen van de deur. Als er met een familielid in het buitenland gebeld werd, begint men vanzelf harder te spreken om de grote afstand te overbruggen. Aanvankelijk hangen telefoons ook bij de deur in de gang van het huis. Daar ontvang je ook de mensen die op bezoek komen. Vanaf eind jaren zestig gaat men steeds vaker de telefoon in de kamer plaatsen.

Bronnen op aanvraag beschikbaar

Sneeuwpret

Wanneer verschijnt voor het eerst sneeuwpret als wintervermaak in de pers?

Sneeuwpret duikt wat later op in de krant dan winterpret. De eerste keer waarschijnlijk in de winter van 1885. Er wordt op 11 december een aankondiging gepubliceerd van een arrensleewedstrijd achter het Rijksmuseum in Amsterdam. Er zijn prijzen voor de mooiste arrensleden met een of meer paarden en er zijn wedstrijden waarbij medailles, geld en een sneeuwprijs te winnen zijn.

Dat sneeuwpret ook van korte duur kon zijn blijkt uit een krantenbericht over IJsselmonde.

'Bij sneeuw en vriezend weer, is de kerkstoep te IJsselmonde de plaats, waar jong en oud zich vermaakt. In dolle vaart gaat het dan met de slede langs de spiegelgladde helling naar beneden.

Zoo ook Dinsdagavond 10 uur, toen de vrouw van V., de stoep willende oploopen, plobseling in aanraking kwam met zoon voertuig en daardoor onverwacht in de feestvreugde betrokken werd, evenwel met het voor haar noodlottige gevolg, dat zij viel en het krulijzer van de muts haar in het hoofd drong.

V., daarop boos geworden, maakte aan de sneeuwpret voor goed een einde, door de geheele stoep met koolasch te bestrooien, hetgeen menigen uitval en zelfs een beleediging aan het adres van V. tengevolge had, voor welk laatste feit procesverbaal werd opgemaak.

Bronnen op aanvraag beschikbaar.