Winterpret

Vandaag zien grote delen van Nederland wit met een flink pak sneeuw. Sneeuw betekent veel overlast voor het verkeer, meer dan 1000 kilometer file, maar ook veel plezier voor kinderen. De kranten staan weer vol met plaatjes en artikelen over sneeuw en ijs. Hoe lang is winterpret al een begrip in de krant?

1862

De vraag is moeilijk te beantwoorden. Een eerste aanwijzing dat het woord winterpret gangbaar was,  is een schaatsbericht in de Provinciale Drentsche en Asser Courant uit 1862. 

In een verslag over een schaatswedstrijd in Elsloo op 29 januari vermeldt de verslaggever dat 16 jongens strijden om de prijs en premie die kastelein De Vries heeft uitgeloofd. De meisjes blijven thuis om hun kleren te sparen want het regent die dag vermeldt de schrijver. Abel Foppes Bergsma wint de prijs en Jacob Ruurds Slager de premie.

Premie en prijs

Over de uitreiking in het café schrijft de verslaggever, dat de winnaars hun prijs ontvangen met de wens dat de 'jongelingschap van Elsloo en 't Ronde tevens ijverig mogten streven om voorwaarts te komen op de baan der zedelijke vooruitgang, die niet minder glad is dan de ijsbaan, opdat elk een na volbragt strijden eenen prijs mogt erlangen, veel schooner en duurzamer dan de thans uitgereikten.

De avond is aangenaam doorgebragt, en men wenscht, dat deze winterpret op een volgend jaar moge wederkeeren.'

Iets eerder in het jaar trekken de marathonschaatsers in Noordlaren in Groningen de ijzers onder om de eerste wedstrijd op natuurijs te rijden. De zedelijke toestand van de deelnemers is geen punt van aandacht meer het is nu alleen nog echte winterpret.

Bronnen op aanvraag beschikbaar

Waarom strooit een Zwarte Piet met snoep en koek?

Zwarte Piet strooit pepernoten, kruidnoten en snoepgoed. De rol van Zwarte Piet als strooier is echter niet zo oud als het strooigoed. Op zeventiende eeuwse prenten en schilderijen over Sinterklaas zie je ook strooigoed. Het gaat vooral om koek en noten. Het strooigoed zit in de schoenen en komt uit de schoorsteen waar het schoeisel voor staat.

Zaaigoed?
Sommige schrijvers willen in pepernoten en ander strooigoed een symbool van zaad en vruchtbaarheid zien. In verband met kinderen en een kinderfeest lijkt dit onwaarschijnlijk. Strooigoed heeft deze vorm waarschijnlijk omdat goed in de schoen past en je er goed mee kunt strooien.


Bronnen op aanvraag beschikbaar

Welke Nederlander rijdt voor het eerst in een auto naar zijn werk?

De reiskosten vergoeding lijkt behouden te blijven. Vervoer naar het werk is daardoor niet voor eigen rekening. maar wie is de eerste Nederlander die voor vervoer naar zijn werk een auto gebruikt?

Op 19 mei 1896 reed Adolphe Zimmermans, hoffotograaf te Den Haag voor het eerst in zijn 'Viktoria' van Utrecht naar Den Haag. 

Auto

Zimmermans, eigenlijk B.E.A. van Varseveld, koopt de auto in Mannheim. Hij leest in de krant over een 'mobiel zonder paard'. Op zijn verzoek stuurt de Duitse firma Benz en Co een catalogus en voor ruim 4000 mark schaft Zimmermans een 'Viktoria' aan met kap en vijf pk motor.

De fabriek levert de automobiel af in Arnhem. Daar kan de nieuwe eigenaar zijn mobiel van de boot halen. Op 18 mei vertrekt de auto met chauffeur vanuit Arnhem naar Utrecht. Onderweg maakt hij zich de basisbeginselen van het voertuig eigen en in de Domstad neemt Zimmermans het stuur over. Hij reist op 19 mei van Utrecht via Leiden naar zijn werk in Den Haag.

Bronnen op verzoek beschikbaar

Wat is de voorloper van de Euro?

De Europese munt staat onder druk. Door banken en falende overheden struikelt Europa van crisis in crisis. Er gaan stemmen op de Euro weer te vervangen door de gulden. Maar wat is de echte voorloper van de Euro?

De ECU is de voorloper van de Euro. De afkorting staat voor European Currency Unit. Het was virtuele munt samengesteld uit de waarde van verschillende Europese munten. Als Europa besluit de bankbiljetten te gaan drukken en munten te slaan verandert de naam van ECU in euro. De echte Euro wordt op 1 januari 2002 ingevoerd.

Waarom verdwijnt de hondenkar uit het straatbeeld?

Hondenkarren worden in de 19e en 20e eeuw gebruikt door kooplui en middenstanders. Ook mensen die slecht ter been waren, gebruiken de hondenkar. Het is de voorloper van de invalidenwagen.

De Trekhondenwet van 1910 zorgt voor betere omstandigheden voor de honden. Volgens deze wet moeten eigenaren van trekhonden hun honden jaarlijks laten keuren door een dierenarts. Ook bevat de wet bepalingen over het aantal honden per kar en het aantal personen dat vervoerd mag worden. 

Dat betekent niet dat de hondenkar verdween als vervoersmiddel. Pas na de Tweede Wereldoorlog verdwijnt de hondenkar uit het straatbeeld. Dat gebeurt overigens niet vanwege de acties van dierenbeschermers, maar omdat bakfietsen en auto's betere alternatieven zijn.

bronnen op aanvraag beschikbaar

Dierendag

Dierendag is waarschijnlijk voor het eerst gevierd op 4 oktober 1929. Het initiatief is genomen door een internationale dierenbeschermingsorganisatie. Aanvankelijk richt men zich vooral op de voorlichting en educatie van kinderen. Kinderen gaan in die tijd nogal ruw om het dieren. In de ogen van leraren en meer geschoolde volwassenen was nestjes uithalen en kikkers opblazen niet echt gewenst. Ook het laten rondvliegen van  meikevers aan draadjes wordt afgekeurd. Daarnaast stimuleert men het verwennen en aandacht schenken aan de huisdieren. Met name honden en katten hebben van Dierendag geprofiteerd.

De dierenbescherming trachtte met de dierendag meer begrip te krijgen voor dierenleed. De feestdag werd gekoppeld aan de feestdag van de heilige Franciscus van Assisi. Deze heilige wordt op 4 oktober herdacht omdat hij op die dag gestorven is. Franciscus speelt in de huidige feestelijkheden geen rol van betekenis.

Wanneer won een Afrikaan voor het eerst de marathon op de Olympische spelen?

Atleten uit Afrika domineren het hardlopen op de marathon. De eerste keer dat een atleet uit dit continent succesvol is dateert uit 1928.

In dat jaar worden de Olympische spelen in Amsterdam gehouden. De Algerijn Boughera El Quafi, die uitkwam voor Frankrijk wint na een verbeten race met een Chileen en een aantal Finnen en Japanners de langste afstand bij het hardlopen. 

Bronnen op aanvraag beschikbaar